Göçmenler ve Risk İletişimi, Toplum Katılımı

Göç meselesi farklı durumları ve farklı zorlukları olan bir konudur. COVID-19 gibi sağlık krizlerinde göçmen olmanın da ayrıca zorlayıcı durumları görülmektedir. Bu konuda çalışmalar yapılmaktadır. Belirtilen zorlukların aşılabilmesi için risk iletişimi, toplum katılımı ve infodemi yönetimi kapasitelerinin artırılması önemli katkılar yapabilir.

Tam ve arkadaşları (1), Singapur’da COVID-19 pandemisi sırasında göçmen işçiler arasında sağlık güvencesinin önemli gereklilikleri arasında olan risk iletişimi (risk communication-RC) ve toplum katılımı (community engagement-CE) yetkinliklerinin önemine vurgu yaptıkları bir araştırma yayınlamışlardır. Araştırmaları, COVID-19 döneminin erken safhasında sürdürülmüştür. Araştırtma ile ilgili kısa bilgiler aşağıda sunulmuştur:

  1. O dönemde göçmen işçiler Singapur’un toplam nüfusunun %24,3’ünü oluşturmuştur. Erkek göçmen işçiler çoğunlukla inşaat, imalat, denizcilik ve temizlik sektöründe çalışmaktadır, Bangladeş, Hindistan, Çin’den gelmişlerdir.
  2. Singapur’da ilk COVID-19 vakasına Ocak 2020’de tanı konulmuştur.
  3. İlerleyen dönemlerde COVID-19, göçmen işçiler arasında özellikle yurtlarda ve toplu yaşanılan alanlarda bulaşmıştır. Ülkede Ağustos 2020’de, tanı konulan COVID-19 vakalarının %94,6’sını göçmen işçiler oluşturmuştur.
  4. Ülke çapında RCCE müdahaleleri önceleri gönüllülük temelinde başlatılmış ve sürdürülmüştür.
  5. İlerleyen günlerde RCCE çalışmaları için uluslararası ekipler tarafından da desteklenen yerel bir yönlendirme komitesi oluşturulmuştur.
  6. Oluşturulan RCCE programı kapsamında aşağıdaki faaliyetler sürdürülmüştür:
    • SWOT analizi
    • Temel bilgi, tutum, davranışların tespiti için çeşitli durum tespit anketleri
    • İçerik oluşturma ve geliştirme süreçlerinde göçmen işçilerle birlikte çalışma
    • Medya kaynaklarının haritalandırılması
    • Üretilen bilgilerin paylaşımı için farklı kanalların kullanılması
  7. Müdahaleler yardımıyla, göçmen işçiler arasında aşılama yüzdesi 90’lara ulaşmıştır.

Yazarlar, RCCE uygulamalarının etkili olabilmesi için bazı öneriler geliştirmişlerdir. Örneğin; hızla değişen durumlara erken adaptasyonun sağlanabilmesi için ulusal düzeyde koordine edilen ve tutarlı, güvenilir bilimsel bilgiyi sağlamaya uygun bir ortam oluşturmak amacıyla her kademedeki paydaşın ve karar vericilerin en erken dönemden başlamak üzere proaktif ve geniş kapsamlı katılımının sağlanmasının önemine vurgu yapılmıştır. Ayrıca, karar vericilerle etkilenen grupların (göçmenlerin) temsilcileri arasında erken ve düzenli bir şekilde sürdürülen iki yönlü iletişimin sağlanması gerekmektedir. Yerelde sürdürülen RCCE uygulamalarının küresel stratejileri ile uyumunun sağlanması da son derece önemlidir.

Sonuç olarak; yazarlar RCCE kavramlarının çok bilinmediği kriz ortamlarında bile, salgın müdahalelerinde uyarlanmış, tutarlı, koordinasyon içinde, doğru içerikle ve doğru zamanda RCCE müdahaleleri için sistemlerin geliştirilebileceğini belirtmişlerdir.

Kaynak

  1. Tam WJ, Gobat N, Hemavathi D, Fisher D. Risk Communication and Community Engagement During the Migrant Worker COVID-19 Outbreak in Singapore. Sci Commun. 2022 Apr;44(2):240-251. doi: 10.1177/10755470211061513. Epub 2021 Dec 7. PMID: 35440864; PMCID: PMC8655121.

Görsel, 8.10.2026 tarihinde AI Copilot tarafından oluşturulmuştur.

İnfodemi yönetiminin “sosyal dinleme” aşamasında etik açısından tartışmalar

İnfodemi yönetimi önemli bir halk sağlığı uygulamasıdır. “Sosyal dinleme” infodemi yönetiminin önemli bir adımıdır. Ancak, sürecin etik açısından zorlukları bulunmaktadır. Bu konuda Spitale ve arkadaşları 2026 yılında görüşlerini bir makale ile paylaşmışlardır.

Bireylere yeterli açıklama yapılmadan ve gerekli onam vb. adımlar tamamlanmadan yapılan sosyal dinleme toplum tarafından “gözetim” olarak algılanabilir, bu durum da sağlık otoritelerine, bilim insanlarına güveni zedeleyebilir. Güven zedelendiğinde de topluma yönelik sunulan öneriler dikkate alınmaz, hastalıkların yayılması söz konusu olabilir, hastalıklar nedeniyle ölümler dahil istenmeyen sonuçlar görülebilir. Bilgilerin kötüye kullanılmaması için de gerekli sistemsel önlemler alınmalıdır. Ayrıca, önlemleri planlarken kullanımı her geçen gün artan yapay zeka uygulamalarının yaratacağı etik sorunların da dikkate alınması önem taşımaktadır. Sonuç olarak; infodemi yönetim süreçlerinde etik yaklaşımlara öncelik verilmesi, temel haklara saygı gösterilmesini ve etik standartların korunmasını sağlar; bütün bunlar da halk sağlığı için istenilen sonuçları destekler, güçlendirir.

Ne yazık ki bireyler çoğunlukla infodemiye karşı dirençli değildir. Özellikle sağlık ve/veya insani acil durumlarda “savunmasız” olunduğunda infodeminin yaratacağı risklerin çoğalması olasıdır. Sağlık okuryazarlığı gibi temel bir yetkinliğin zayıflığı infodemiye karşı direnç kazanmanın önündeki önemli engeller arasındadır. Kısa orta-dönemde toplumda bu yetkinliğin geliştirilmesi önerilmektedir. İnfodemi yönetiminde aşağıda yazılı olan anahtar eylemlerin de mutlak sağlanması gerekir:

  1. Şeffaflık
  2. Hesap verebilirlik
  3. Toplum katılımı

İnfodemi yönetimi uzun, çok bileşenli, her aşamasında toplum katılımını esas alan bir uygulamalar bütünüdür. Her aşamada etik yaklaşımlar infodemi yönetiminin toplumda karşılık bulmasına katkı sağlar, toplumun güveninin kazanılmasına ve önerilerin kabul edilmesine yardımcı olur.

Kaynak

Spitale G, Germani F, Biller-Andorno N, Varaidzo Machiri S, von Harbou K, Emiroglu N, Reeder J, Reis AA. Why ethics in social listening and infodemic management matters for public health. BMJ Public Health. 2026 Feb 25;4(1):e003652. doi: 10.1136/bmjph-2025-003652. PMID: 41789377; PMCID: PMC12959004.

Görsel, AI Copilot tarafından 6.10.2026 tarihinde “etik” ve “infodemi” anahtar sözcükleri kullanılarak oluşturulmuştur.

Risk İletişimi, Toplum Katılımı, İnfodemi Yönetimi Konularında Gereksinim Belirleme Formunu yanıtlamaya davet…

Değerli ziyaretçiler,

Sizleri risk iletişimi, toplum katılımı ve infodemi yönetimi konularında gereksinim belirlemek amacıyla görüş ve önerilerin alınması için hazırlanmış olan  https://forms.gle/U5yYsMCWjeFoMKpe7 adresinden erişilebilen formun doldurulmasına davet ediyorum.

Form içeriğinden elde edilecek bilgiler topluma yönelik olarak hazırlanan infodemiyonetimi.net web sayfasının bilimsel bir rasyonelle geliştirilmesi amacıyla kullanılacaktır. 

Yanıtlar sayısal olarak bir olgunluğa ulaştığında kısa bir bilgi notu olarak   infodemiyonetimi.net  web sayfasında yer alacaktır.

Sorulara 15 Eylül 2026 tarihine kadar yanıt verebilmeniz beklenmektedir.

Teşekkür ve saygılarımla

Dr. Dilek Aslan (21.8.2026)

Tütün Kullanımı ve Diyabet Hastalığı

#tütünübırak #diyabetiönle 

Erişkinlerde görülen diyabet hastalığı (Tip 2 diyabet); körlük, böbrek yetmezliği, kalp krizi, felç ve alt ekstremite amputasyonu gibi ciddi sağlık sorunları için önemli bir nedensel faktördür. Tütün dumanının oldukça toksik bileşenlerinden biri olan nikotin β hücrelerinin işlevini ve kütlesini bozar, insülin üretimini ve glikoz üretiminin düzenlenmesini etkiler ve bu sayede de tip 2 diyabetin başlangıcında önemli bir rol oynar. Nikotin, oksidatif stresin aktivasyonu yoluyla insülin direncine neden olur. Çok az sayıda bile tütün kullanımı sonrası glukoz toleransında akut bozulma ve insülin direncinde artış olur. Elektronik sigara ve ısıtılmış tütün ürünleri ile ilgili yapılan çalışmalar da insülin direncinin artışına dair veriler sunmaktadır. Dolayısıyla, tek çözüm tütün kullanmamak ve içenlerin de bir an önce bırakmalarıdır, çünkü;

  1. Diyabet vakalarının %95’inden fazlası erişkin tip olarak da bilinen tip 2 diyabettir. Tütün kullanımını bırakmak tip 2 diyabet gelişme riskini %30-40 azaltır, hastalığın yönetimi kolaylaşır.
  2. Tütün kullanımı, tip 2 diyabetli kişiler için bir komplikasyon olan kardiyovasküler hastalık gelişme riskini önemli ölçüde artırır. Tütün kullanımı bırakılınca risk azalır.
  3. Tütün kullanımı diyabetik nöropati ve ayaklarda görülen yaraları (ülser) kötüleştirir, iyileşmeyi geciktirir. Tütün kullanımını bırakmak, bu tür komplikasyonlara yakalanma riskini azaltarak uzun dönemde daha iyi sağlık sonuçları elde edilmesini sağlar.
  4. Tip 2 diyabeti olan kişilerde tütün kullanımı retinal kan damarlarına zarar vererek diyabetik retinopati ve görme kaybı riskini artırır. Tütün kullanımını bırakmak görme yetisini korumaya yardımcı olur ve riskleri azaltır.
  5. Tütün kullanımı ve tütün dumanından pasif etkilenim, tip 2 diyabetin daha erken yaşlarda ortaya çıkmasına neden olabilir. Kamuya açık kapalı alanlarda tütün dumansız politikaların uygulanması sağlanmalı ve bireylerin sağlık hakları korunmalıdır.

Dilek Aslan tarafından hazırlanmıştır.

Kaynak: WHO, Tobacco and Diabetes. https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/373988/9789240084179-eng.pdf?sequence=1

Sosyal medyada karşılaştığımız yanlış bilgileri nasıl raporlayacağımızı biliyor muyuz?

Yanlış bilgilerle mücadele her yurttaşın sorumluluğundadır. Bu amaçla sosyal medya platformları kendi sistemleri içinde yanlış bilgi paylaşımı ile karşılaşıldığında neler yapılması gerektiği ile ilgili çeşitli yönlendirmeler yapmaktadırlar. Bu yönlendirmeleri gerekli durumlarda kullanmak uygun olur. Dünya Sağlık Örgütü, web sayfasında, https://www.who.int/campaigns/connecting-the-world-to-combat-coronavirus/how-to-report-misinformation-online adresinde bu konuda kısa bir belge paylaşmıştır. İlgilenenler inceleyebilirler ve yararlanabilirler. Çevrimiçi ortamlarda yanlış bilginin nasıl rapor edilebileceği ayrıntılı olarak açıklanmıştır. Yanlış bilgilerin yayılmasını önleme konusunda duyduğumuz sorumluluğun öncelikli göstergesi “YANLIŞ BİLGİ PAYLAŞMAMAK” olmalıdır. Bu ilk adımın ardından kullandığımız sosyal medya platformlarının yönlendirmelerinden yararlanabiliriz.

14.9.2023