Ay: Şubat 2026

EVALI Sendromu

Dr. Dilek Aslan

21.2.2026

Elektronik tütün ürünlerinin gündemde olan bir konusu EVALI Sendromudur. Sendromun adı sözcüklerin İngilizce baş harflerinden esinlenerek verilmiştir:

EVALI (E-cigarette, or Vaping, Product Use-Associated Lung Injury)

EVALI sendromu, elektronik sigaranın kullanımı nedeniyle görülen akciğer hasarıdır. Akciğer hasarı akut ya da subakut olabilir. Hastaların önemli bir kısmının yoğun bakım ünitesine yatırılması gerektirir. Hastalığın belirtileri arasında; nefes darlığı, ateş, öksürük, kusma, ishal, baş ağrısı, baş dönmesi, hızlı kalp atış hızı ve göğüs ağrısı bulunur.

Hastaların akciğer görüntüleme örneklerinde iki taraflı buzlu cam opasiteleri, yaygın alveoler hasar ve bronkoalveoler lavaj örneklerinde de artmış sayıda makrofajlar veya nötrofil görülmektedir.

EVALI hastalarının bronkoalveoler lavaj sıvıları ve kullandıkları elektronik ürünlerin sıvıları incelendiğinde içerikte tetrahidrokannabinol (THC) ve/veya E vitamini asetatı, nikotin, kannabinoid (CBD) yağları, hindistan cevizi yağı gibi diğer maddeler de dahil olmak üzere başka katkı maddeleri de bulunmuştur.

EVALI Sendromu, daha çok genç yaş grubunda tespit edilmiştir.

Dikkat: Hastalığın önlenmesinin tek yolu elektronik sigara kullanmamaktır.

Görsel, “elektronik sigaraya hayır” cümlesi kullanılarak AI-copilot tarafından 21.2.2026 tarihinde üretilmiştir.

Kaynaklar

  1. Rebuli ME, Rose JJ, Noël A,et al. The E-cigarette or Vaping Product Use-Associated Lung Injury Epidemic: Pathogenesis, Management, and Future Directions: An Official American Thoracic Society Workshop Report. Ann Am Thorac Soc. 2023 Jan;20(1):1-17.
  2. EVALI, American Lung Association https://www.lung.org/lung-health-diseases/lung-disease-lookup/evali
  3. Kathuria H. (King TE, Manaker S, Eds. Finlay G, Deuty Ed). E-cigarette or vaping product use-associated lung injury (EVALI) https://www.uptodate.com/contents/e-cigarette-or-vaping-product-use-associated-lung-injury-evali?search=Heat-not-burn%20tobacco%20products%20&source=search_result&selectedTitle=9~15&usage_type=default&display_rank=9
  4. Dağlı E. E-sigara kullanımı bir çocukluk çağı hastalığıdır. Toraks Bülteni, Haziran 2024. pp 15-19. https://toraks.org.tr/site/sf/books/2024/06/90528a3c0b304269db51c24268b9819f00a79bb1caafa7378801370499e191d6.pdf
  5. Marrocco A, Singh D, Christiani DC, Demokritou P. E-cigarette vaping associated acute lung injury (EVALI): state of science and future research needs. Crit Rev Toxicol. 2022 Mar;52(3):188-220.

9 Şubat Sigarayı Bırakma Günü Nedeniyle…

Dr. Dilek Aslan, 8.2.2026

Günümüzde tütün endüstrisi ile mücadele klasik sigara içimi ile mücadelenin çok ötesinde bir anlam taşımaktadır. Bunun en önemli nedeni, tütün endüstrisinin klasik sigaranın yanı sıra çok çeşitli tütün ürünlerini piyasaya sürmeye devam etmekte olduğudur. Önlemler yetersiz olduğu için de Dünya’da ve Türkiye’de tütün kullanımı önemli bir halk sağlığı tedhidi olmayı sürdürmektedir.

Bir yandan sigara içiminin önlenmesi ile mücadele edilirken diğer yanda elektronik sigara (e-sigara), ısıtılmış tütün ürünleri gibi tütün endüstrisinin oyunlarının toplum tarafından farkındalığının artırılması için çaba sürdürülmelidir. Ülkemizde her yıl farklı etkinliklerle sigara bırakmanın teşvik edildiği 9 Şubat sadece sigaranın bırakılması ile sınırlı bir gün değil, aynı zamanda tütün ürünlerinin tamamının bırakılmasına odaklanılması gereken bir gün olarak kabul edilmelidir. Bu gerekçe ile aşağıda bazı güncel bilgilere yer verilmiştir:

  1. Elektronik sigaralar arasında farklı türler vardır. Elektronik Nikotin Dağıtım Sistemleri (ENDS) ve Elektronik Nikotin Dışı (içermeyen) Dağıtım Sistemleri (ENNDS) yaygın olarak kullanılmaktadır.
  2. E-sigaraların içindeki nikotin bağımlılık yapar.
  3. E-sigaralar insan sağlığına zararlı olabilecek katkı maddeleri, aromalar ve kimyasallar içerirler.
  4. E-sigaralar, en az 16.000 aromayla sosyal medya ve medya fenomenleri aracılığıyla çocukları ve gençleri hedef almaktadır.
  5. E-sigaralar farklı miktarlarda nikotin ve zararlı emisyonlar içerir.
  6. E-sigara içindeki nikotin ve oluşan duman e-sigarayı kullanmayanlar için de tehlikelidir. Zararlı olan diğer zehirli (toksik) maddeleri içerir. Nikotin içermediği iddia edilen bazı ürünlerin (ENNDS) içeriğinde nikotin bulunduğu tespit edilmiştir.
  7. E-sigara kullanımı akciğer hasarlarıyla ilişkilidir. Bu durum e-sigara kullanımına bağlı akciğer hasarı (EVALI) sendromu olarak tanımlanmıştır.
  8. Elektronik tütün ürünlerini kullananların patlama ya da sistem bozukluklarından kaynaklanan yanıklar da dahil olmak üzere farklı fiziksel yaralanmalarla karşılaştıkları bilinmektedir.
  9. E-sigara kullanımı kardiyovasküler sisteme zarar verir.
  10. E-sigara dumanına maruz kalmak da sağlık açısından risk oluşturur. Çünkü e-sigaralar çevreye zehirli kimyasallar yayar.
  11. Isıtılmış tütün ürünleri (heated not burned tobacco products) tütün içeren elektronik cihazlardır. Klasik sigaraya göre daha düşük bir derecede ısıtılır. Kullanıcısının içine çektiği ‘duman’ oluşur. İçerik, nikotin ve katkı maddeleri içerirler ve genellikle aromalı olur.
  12. Nikotin poşetleri (nicotine pouches) görünüş ve kullanım şekli gibi bazı açılardan klasik dumansız tütün ürünlerine benzer. Bu ürünler, diğer dumansız tütün ürünleri gibi, genellikle çeşitli aromalarla sunulmaktadır. Bu ürünlere gençlerin ilgisi fazla olabilmektedir. Nikotin poşetlerinin nikotin yoğunluklarında farklılıklar olabilir. Nikotin poşetleri kullanıcılarının kalp atış hızını ve kan basıncını artırabilmektedir.

Bu kadar fazla ve çeşitli zarardan kurtulmak olanaklıdır.

Tütün kullanımını bırakmak birçok hastalığın riskini önemli ölçüde azaltabilir ve bazı durumlarda hiç sigara içmemiş bir kişinin karşılaşacağı sağlık riskleri ile aynı düzeye gerilemesine olanak sağlayabilir.

Tütünü bırakmak için asla geç kalınmaz.

HEMEN ŞİMDİ BIRAKMAYA KARAR VERMEK VE HAREKETE GEÇMEK GEREKİR.

Kaynaklar

  1. WHO, https://applications.emro.who.int/docs/FS-TFI-199-2019-EN.pdf
  2. WHO, https://www.who.int/news-room/questions-and-answers/item/tobacco-e-cigarettes
  3. FDA, How are Non-Combusted Cigarettes, Sometimes Called Heat-Not-Burn Products, Different from E-Cigarettes and Cigarettes? https://www.fda.gov/tobacco-products/products-ingredients-components/how-are-non-combusted-cigarettes-sometimes-called-heat-not-burn-products-different-e-cigarettes-and
  4. WHO, Europe https://www.who.int/europe/news-room/fact-sheets/item/effects-of-tobacco-on-health

Görsel, AI (copilot) yardımıyla 7.2.2026 tarihinde oluşturulmuştur.