Etiket: elektronik sigara

EVALI Sendromu

Dr. Dilek Aslan

21.2.2026

Elektronik tütün ürünlerinin gündemde olan bir konusu EVALI Sendromudur. Sendromun adı sözcüklerin İngilizce baş harflerinden esinlenerek verilmiştir:

EVALI (E-cigarette, or Vaping, Product Use-Associated Lung Injury)

EVALI sendromu, elektronik sigaranın kullanımı nedeniyle görülen akciğer hasarıdır. Akciğer hasarı akut ya da subakut olabilir. Hastaların önemli bir kısmının yoğun bakım ünitesine yatırılması gerektirir. Hastalığın belirtileri arasında; nefes darlığı, ateş, öksürük, kusma, ishal, baş ağrısı, baş dönmesi, hızlı kalp atış hızı ve göğüs ağrısı bulunur.

Hastaların akciğer görüntüleme örneklerinde iki taraflı buzlu cam opasiteleri, yaygın alveoler hasar ve bronkoalveoler lavaj örneklerinde de artmış sayıda makrofajlar veya nötrofil görülmektedir.

EVALI hastalarının bronkoalveoler lavaj sıvıları ve kullandıkları elektronik ürünlerin sıvıları incelendiğinde içerikte tetrahidrokannabinol (THC) ve/veya E vitamini asetatı, nikotin, kannabinoid (CBD) yağları, hindistan cevizi yağı gibi diğer maddeler de dahil olmak üzere başka katkı maddeleri de bulunmuştur.

EVALI Sendromu, daha çok genç yaş grubunda tespit edilmiştir.

Dikkat: Hastalığın önlenmesinin tek yolu elektronik sigara kullanmamaktır.

Görsel, “elektronik sigaraya hayır” cümlesi kullanılarak AI-copilot tarafından 21.2.2026 tarihinde üretilmiştir.

Kaynaklar

  1. Rebuli ME, Rose JJ, Noël A,et al. The E-cigarette or Vaping Product Use-Associated Lung Injury Epidemic: Pathogenesis, Management, and Future Directions: An Official American Thoracic Society Workshop Report. Ann Am Thorac Soc. 2023 Jan;20(1):1-17.
  2. EVALI, American Lung Association https://www.lung.org/lung-health-diseases/lung-disease-lookup/evali
  3. Kathuria H. (King TE, Manaker S, Eds. Finlay G, Deuty Ed). E-cigarette or vaping product use-associated lung injury (EVALI) https://www.uptodate.com/contents/e-cigarette-or-vaping-product-use-associated-lung-injury-evali?search=Heat-not-burn%20tobacco%20products%20&source=search_result&selectedTitle=9~15&usage_type=default&display_rank=9
  4. Dağlı E. E-sigara kullanımı bir çocukluk çağı hastalığıdır. Toraks Bülteni, Haziran 2024. pp 15-19. https://toraks.org.tr/site/sf/books/2024/06/90528a3c0b304269db51c24268b9819f00a79bb1caafa7378801370499e191d6.pdf
  5. Marrocco A, Singh D, Christiani DC, Demokritou P. E-cigarette vaping associated acute lung injury (EVALI): state of science and future research needs. Crit Rev Toxicol. 2022 Mar;52(3):188-220.

Tütün ürünü çeşidine göre tütün endüstrisi taktikleri !

Yeni taktik; elektronik sigaralar için…

Aman dikkat !

Günümüzün en önemli hastalık ve ölüm nedenleri arasında olan tütün kullanımının yaygınlaştırılması için tütün endüstrisinin taktikleri olduğu bilinmektedir (1). Bu taktiklerin, tütün ürününün adının ne olduğundan bağımsız olduğunu tahmin etmek hiç de zor olmaz. Sigara, nargile, elektronik sigara, ya da diğerleri.

Öncelikle belirtelim:

Her türlü tütün ürünü hastalandırır, öldürür !

Bu cümlenin hiç birimizin aklından çıkmaması gerekir.

Çünkü, zaman ilerledikçe tütün endüstrisi farklı ürünleri piyasaya sürmektedir.

Dünyada halen en sık kullanılan tütün ürünü sigaradır, ancak, pazara görece “yeni” giren ürünler arasında elektronik sigara, ısıtılmış tütün ürünleri çoğunlukla gençleri ve kadınları hedef almaktadır (2). Bu noktada, literatüre 2022 yılında yansıyan ve Fowler ve arkadaşları tarafından “e-sigara şirketlerinin taktiğine odaklanan bir makalenin içeriğinde önemli bulduğum birkaç konuyu dikkatlerinize getirmek istiyorum (3):

  1. Tütün endüstrisi tarafından yapılan taktiklere rağmen kamuya açık alanlarda tütün kullanımını kısıtlayan, reklamları yasaklayan yasal düzenlemeler çok sayıda sağlık yararını kanıtlamıştır.
  2. Tütün endüstrisi elektronik bir tütün ürününü soluyarak içe çekmek olarak da tanımlanabilecek “vaping” ürünlerini öne çıkarmaktadır. Örneğin; elektronik düzenekle nikotin salıveren sistemler (daha basit bir anlatımla elektronik sigaralar)
  3. Elektronik sigaraların sağlığa olan zararları literatüre her geçen gün artarak aktarılmaktadır.
  4. Elektronik sigara şirketleri taktikleri klasik tütün şirketlerinin taktiklerine benzemektedir. Örneğin; spor aktivitelerinin sponsorluğu, takımların sponsorluğu, vb…

Örnekler çoğaltılabilir.

Unutmayın, taktikler yeni değil.

Yapılacak şey; farkında olmak, ama her zamankinden daha dikkatli olarak…

Bireyleri ve toplumu tütün endüstrisinin taktiklerinden korumak durumundayız, değil mi?

Dilek Aslaan, 12.4.2023

Kaynaklar

1. Amul GGH, Tan GPP, van der Eijk Y. A Systematic Review of Tobacco Industry Tactics in Southeast Asia: Lessons for Other Low- And MiddleIncome Regions. Int J Health Policy Manag. 2021 Jun 1;10(6):324-337.

2.  Tobacco atlas, https://tobaccoatlas.org/challenges/marketing/

3. Fowler S, Bhatt J, Brown S, Fleming L, Mayell S, Sinha I, Bush A. E-cigarette company tactics in sports advertising. Lancet Respir Med. 2022 Jul;10(7):634-636. 

Türkçe görsel

İngilizce görsel