Etiket: infodemi yönetimi

İnfodemi yönetimi dünyanın gündeminde…

Dünya Sağlık Örgütü, Sırbistan’ın Belgrad şehrinde 21-23 Mart 2023 tarihlerinde Üniversitelerde İnfodemi Yönetimi İçin Müfredat Geliştirme konulu teknik bir çalışma yaptı. Bu çalışmada, farklı ülkelerden 47 uzman bir araya geldi. Toplantıda infodemi yönetiminin üniversite müfredatında nasıl yer verileceğine dair görüşler alındı, ileriki dönemlerde yapılacak çalışmalara güçlü bir zemin oluşturuldu.

Toplantıya Belgrad Üniversitesi Halk Sağlığı Okulu ve Tıp Fakültesi ev sahipliği yaptı.

Belgrad Üniversitesi Tıp Fakültesi önündeki anı fotoğrafı (21.3.2023)

Haberin ayrıntılarına aşağıdaki bağlantıdan erişilebilmektedir.

https://www.who.int/news/item/28-03-2023-who-initiates-building-a-global-curriculum-for-infodemic-management

Dilek Aslan,30.3.2023

İnfodemi yönetimi için her zaman geniş düşünmeli…

Günümüzde yanlış bilgi, çarpıtılmış yanlış bilgi, komplo teorisi gibi geniş bir yelpazesi olan infodemi yönetimi için bilginin doğruluğundan emin olmak çok önemli.

Nasıl mı?

Birkaç ufak hatırlatma için görseli inceleyiniz:

English version of the visual

İnfodemi Yönetimi Nedir?

İnfodemi yönetimi… Sağlığın geliştirilmesi…

İnfodemi yönetimi ve sağlığın geliştirilmesi perspektifi ile ilgili White ve arkadaşları (2023), yayınladıkları yazılarında bazı önemli konulara dikkat çekmektedirler. Yazarlar, sağlığın geliştirilmesinin temel belgesi olan Ottawa Sözleşmesi’nde üzerinde durulan “kolaylaştırmak/olanak sağlamak (enable)”, “aracı olmak (mediate)” ve “savunuculuk yapmak (advocate)” temel konuları üzerinden infodemi yönetimi ile ilgili bir çerçeve çizmektedirler.

Kolaylaştırmak

  1. Çevrimiçi ve fiziksel ortamlarda sağlıkla ilgili doğru bilgileri sağlamak
    • Sağlık okuryazarlığı programları geliştirmek
      • Dijital okuryazarlık programları geliştirmek
      • Bilgileri doğrulama ortamları kurmak, sürdürmek
      • Yanlış bilgileri öngörerek düzeltmek için mekanizmalar geliştirmek
  2. Toplumda kırılgan grupların sağlık okuryazarlığı ile ilgili araştırmalar yapmak
  3. Sosyal dinleme sistemleri kurmak, infodemiye zamanında yanıt verilmesini sağlamak, infodemiyi doğru yönetmek, zararları zamanında azaltmak
  4. Toplum katılımını sağlamak

Aracı olmak

  1. Toplum liderleri ile ilişki kurmak
  2. İki yönlü iletişim sağlamak
  3. Farklı disiplinlerin desteğini alarak farklı toplum kesimlerine hitap eden doğru, geçerli ve uygun bilgiyi üretmek amacıyla iş birliğine önem veren yaklaşımlar geliştirmek
  4. Dezenformasyon yayanların taktiklerini boşa çıkaracak yetkinlikler geliştirmek
  5. Müdahale süreçlerinde güvenin inşası, risk algısının gelişimi, mezenformasyon ve dezenformasyonla mücadele için davranış değişikliği teorisini kullanmak

Savunuculuk

  1. “Bütün politikalarda sağlık” yaklaşımını benimsemek
  2. En fazla risk altında olanlara öncelik verilmesini sağlamak
  3. Sağlığın bütün belirleyicilerini dikkate almak

Konuya ilişkin başlıca öneriler aşağıdaki görselde yer almaktadır.

Dilek Aslan, 25.3.2023

Kaynak

  1. White B, Phuong L, Roach J, Teggelove N, Wallace H. Pandemics, infodemics and health promotion. Health Promot J Austr. 2023 Feb;34(1):169-172.

İnfodemi yönetimi için medya ve sağlık profesyonellerinin iş birliği…

Ne kadar önemli bir konu.

(Doğru) bilginin toplumsallaşması için adeta bir gereklilik.

Kriz anlarında daha da önemli.

Yayın hayatına görece yeni başlamış olan https://infodemiyonetimi.net/ web sitemize önemli bir vurgu 11.3.2023 tarihli bir internet sitesinde yapıldı. Haberi okumak isteyenler için adres aşağıda:

www.diken.com.tr/halk-sagligi-profesoru-dogru-bilgi-hayat-kurtarir/

Konunun farkında olan medya profesyonellerine teşekkürler.

Dilek Aslan, 11.3.2023

Türkçe görsel

İngilizce görsel

Depremlerde söylentileri önlemek kriz yönetimi için gereklidir.

Deprem gibi kriz anlarında toplumda beliren söylentileri önlemek gerekir. Söylenti (rumor), güvenilir kanıtlar olmadan kişiden kişiye aktarılan önermeler, vb. olarak tanımlanır (1). Antik Roma dönemlerinden bu yana var olan söylentilerin toplumda yanlış davranışlara yönelmeye neden olduğu bilinmektedir (2). Bu yanlış yönelimler krizlerin yönetimi güçlendirir. Yeni Koronavirüs Hastalığı (COVID-19) döneminde bu konuda örnekler olduğu bilinmektedir (3). Benzer süreçler farklı krizler için de geçerlidir.

Herhangi bir konuda toplumda algının doğru bir şekilde oluşmasında kişiler arasında dolaşan bilginin doğruluğu, anlaşılırlığı, bilgiyi veren kişinin güvenilirliği gibi konular etkili olur (1). Kriz durumlarında insanların duygu durumları da söylentilerin yayılmasına etki yapabilir. Örneğin; yapılan bir araştırmada, kriz durumlarında öfkeli olan kişilerin öfkeli olmayanlara göre öfke yaratabilecek söylentilere inanma risklerinin daha yüksek olduğunu ortaya koymaktadır (4). Bu ve benzeri durumların önlenmesi için infodemi yönetiminin klasik adımlarının eksiksiz olarak uygulanması önerilmektedir (5).

Dilek Aslan, 15.2.2023

Kaynaklar

  1. Zhang L, Chen K, Jiang H, Zhao J. How the Health Rumor Misleads People’s Perception in a Public Health Emergency: Lessons from a Purchase Craze during the COVID-19 Outbreak in China. Int J Environ Res Public Health. 2020 Oct 2;17(19):7213.
  2. Takayasu M, Sato K, Sano Y, Yamada K, Miura W, Takayasu H. Rumor diffusion and convergence during the 3.11 earthquake: a twitter case study. PLoS One. 2015 Apr 1;10(4):e0121443. 
  3. Abdoli A. Gossip, Rumors, and the COVID-19 Crisis. Disaster Med Public Health Prep. 2020 Aug;14(4):e29-e30.
  4. Na K, Garrett RK, Slater MD. Rumor Acceptance during Public Health Crises: Testing the Emotional Congruence Hypothesis. J Health Commun. 2018;23(8):791-799. 
  5. Aslan D. İnfodemi yönetilebilir. https://infodemiyonetimi.net/infodemi-yonetilebilir/ Erişim: 15.2.2023.

İnfodemi ve yönetimi üzerine kısa notlar

1. İnfodemi nedir?

Dünya Sağlık Örgütü’ne göre infodemi, salgın gibi durumlarda, dijital ve/veya fiziksel ortamlarda bireylerin doğru davranışlara yönelmesini zorlaştıran yanlış bilgi, çarpıtılmış/kasıtlı yanlış bilgi, bilgi boşluğu, söylenti, doğrulanmamış bilgi, komplo teorisi gibi farklı bileşenleri olan bilgi bolluğudur (1). Bileşenleri gereği, infodemi salgın dışındaki durumlarda, acil durumlarda, krizlerde de görülür. Örneğin, afetlerde yanlış bilginin bir risk olduğu bildirilmektedir (2). İnfodeminin görüldüğü farklı alanlar olduğu bilinmektedir (3).

2. İnfodemi önlenebilir mi?

Evet, doğru yaklaşımlarla infodemi önlenebilir. Bu amaçla, yaklaşımın geniş bir tanımlaması infodemi yönetimi kavramıdır. İnfodemi yönetimi, sağlıkla ilgili acil durumlar sırasında infodeminin sağlık davranışları üzerindeki olumsuz etkileri azaltmak amacıyla risk (ve kanıta dayalı) analiz ve yaklaşımlarının sistematik kullanımıdır. İnfodemi yönetimi aşağıda yazılı dört eylemle doğru sağlık davranışlarını geliştirmeyi amaçlar (1):

  1. Toplumun endişe ve sorularını dinlemek
  2. Riskleri ve sağlık profesyonellerin önerilerini anlamayı geliştirmek
  3. Yanlış bilgiye karşı direnç oluşturmak
  4. Olumlu eylemler için toplumları sürece dahil etmek ve güçlendirmek

3. İnfodeminin önlenmesi için sadece doğru bilgi üretilmesi yeterli midir? (2)

İnfodeminin önlenmesi için doğru bilginin üretilmesi son derece önemlidir, ancak, yeterli değildir. Bu konuda 5 Doğru yaklaşımı kolay hatırda kalabilir: Doğru bilgi, Doğru zaman, Doğru hedef grup, Doğru paylaşım ortamı ve Doğru paylaşım aracı

Dilek Aslan, 11.2.2023

Kaynaklar

  1. WHO, [Internet] https://www.who.int/health-topics/infodemic#tab=tab_1
  2. Torpan S, Hansson S, Rhinard M, et al. Handling false information in emergency management: A cross-national comparative study of European practices. International Journal of Disaster Risk Reduction 2021;57:102151.
  3. Aslan D. Halk Sağlığı Bakış Açısıyla İnfodemi Yönetimi. Hipokrat Yayıncılık, 2022.