İnfodemi yönetimi önemli bir halk sağlığı uygulamasıdır. “Sosyal dinleme” infodemi yönetiminin önemli bir adımıdır. Ancak, sürecin etik açısından zorlukları bulunmaktadır. Bu konuda Spitale ve arkadaşları 2026 yılında görüşlerini bir makale ile paylaşmışlardır.
Bireylere yeterli açıklama yapılmadan ve gerekli onam vb. adımlar tamamlanmadan yapılan sosyal dinleme toplum tarafından “gözetim” olarak algılanabilir, bu durum da sağlık otoritelerine, bilim insanlarına güveni zedeleyebilir. Güven zedelendiğinde de topluma yönelik sunulan öneriler dikkate alınmaz, hastalıkların yayılması söz konusu olabilir, hastalıklar nedeniyle ölümler dahil istenmeyen sonuçlar görülebilir. Bilgilerin kötüye kullanılmaması için de gerekli sistemsel önlemler alınmalıdır. Ayrıca, önlemleri planlarken kullanımı her geçen gün artan yapay zeka uygulamalarının yaratacağı etik sorunların da dikkate alınması önem taşımaktadır. Sonuç olarak; infodemi yönetim süreçlerinde etik yaklaşımlara öncelik verilmesi, temel haklara saygı gösterilmesini ve etik standartların korunmasını sağlar; bütün bunlar da halk sağlığı için istenilen sonuçları destekler, güçlendirir.
Ne yazık ki bireyler çoğunlukla infodemiye karşı dirençli değildir. Özellikle sağlık ve/veya insani acil durumlarda “savunmasız” olunduğunda infodeminin yaratacağı risklerin çoğalması olasıdır. Sağlık okuryazarlığı gibi temel bir yetkinliğin zayıflığı infodemiye karşı direnç kazanmanın önündeki önemli engeller arasındadır. Kısa orta-dönemde toplumda bu yetkinliğin geliştirilmesi önerilmektedir. İnfodemi yönetiminde aşağıda yazılı olan anahtar eylemlerin de mutlak sağlanması gerekir:
- Şeffaflık
- Hesap verebilirlik
- Toplum katılımı
İnfodemi yönetimi uzun, çok bileşenli, her aşamasında toplum katılımını esas alan bir uygulamalar bütünüdür. Her aşamada etik yaklaşımlar infodemi yönetiminin toplumda karşılık bulmasına katkı sağlar, toplumun güveninin kazanılmasına ve önerilerin kabul edilmesine yardımcı olur.
Kaynak
Spitale G, Germani F, Biller-Andorno N, Varaidzo Machiri S, von Harbou K, Emiroglu N, Reeder J, Reis AA. Why ethics in social listening and infodemic management matters for public health. BMJ Public Health. 2026 Feb 25;4(1):e003652. doi: 10.1136/bmjph-2025-003652. PMID: 41789377; PMCID: PMC12959004.
Görsel, AI Copilot tarafından 6.10.2026 tarihinde “etik” ve “infodemi” anahtar sözcükleri kullanılarak oluşturulmuştur.